Door: Georgy Evers
‘Zo gaat het hier nu eenmaal altijd!’
Vijftig mensen van één afdeling staken razendsnel hun hand op toen ik drie mogelijke reacties voorlegde op een herkenbare situatie in hun zorginstelling. Ik had het script waarin die situatie werd beschreven nog niet eens helemaal voorgelezen. Toch wisten ze het al: we zitten gevangen in een patroon dat we eigenlijk niet willen. Zelfs medewerkers die nog maar kort in dienst waren, bleken er al volop onderdeel van te zijn.
Enige tijd daarvoor hadden een collega en ik een gemengde groep uit de hele organisatie geïnterviewd: de zogenoemde ‘voortrekkers’. We wilden weten hoe het samenwerken aan verandering in de praktijk verliep. En vooral: waar loopt het telkens vast zodra het spannend wordt?
Op basis van die gesprekken formuleerden we stellingen over eigenaarschap, participatie en besluitvorming. De voortrekkers konden letterlijk positie kiezen in de ruimte: helemaal eens aan de ene kant, helemaal oneens aan de andere. Veel verdeeldheid leverde dat niet op.
De groep schoof vrijwel steeds dezelfde kant op. Over één ding waren ze het in elk geval eens: dit zijn onze patronen.
De dagelijkse zorg voor patiënten bleek niet het probleem. Daarvoor liep iedereen zich uit de naad. Ook tijdens corona lukte het wonderwel om razendsnel te veranderen. Het moest wel. Zonder nieuwe werkwijzen kon de dagelijkse zorg simpelweg niet doorgaan. Maar zodra er lastige afwegingen over de zorg van de toekomst moesten worden gemaakt, liep het vaak vast. Iedereen wilde invloed. Maar wie voelde zich verantwoordelijk? Wie had het mandaat om een besluit te nemen?
Nederland blijft een polderland. Soms leek het de politiek wel.
De volgende stap was om met alle afdelingen in gesprek te gaan. Werden deze patronen overal herkend? Het antwoord was overduidelijk: ja. En dus verschoof het gesprek. Van het herkennen van het patroon naar het doorbreken ervan.
Daar kwamen nieuwsgierige, praktische vragen uit voort. Hoe verander je zo’n patroon dan? Hoe voorkom je dat je bij de volgende spannende beslissing weer precies hetzelfde doet? Samen met de voortrekkers hadden we daar al over nagedacht én in de praktijk mee geoefend. De eerste nieuwe werkwijzen hadden hun waarde bewezen. De handreikingen werden dan ook gretig opgepakt.Waar vind ik die participatieladder als ik hem nodig heb? Hoe werkt besluiten op basis van consent? Hoe leren we iedereen om dat toe te passen?
En, minstens zo belangrijk: ‘Wat gaat de directie zelf anders doen?’
Want patronen doorbreek je niet door alleen anderen te vragen te veranderen. Na een tijd samen met de voortrekkers op te lopen, de eerste successen te zien en de olievlek groter te zien worden, hebben we het stokje onlangs overgedragen aan de organisatie.
Nu moet het nieuwe patroon van henzelf worden.
Meer weten over het doorbreken van patronen in jouw organisatie? neem contact met ons op.